Yazı: Murat Çizakça

1 Bu listenin başına bir diğer çok önemli isim, Fuad Köprülü’nün ilave edilmesi tartışılabilir. Ancak Köprülü’nün daha ziyade bir hukuk ve kurum tarihçisi olduğunu düşünüyorum. Halil Sahillioğlu, Mubahat Kütükoğlu gibi diğer önemli isimler de vardır ancak onlar para tarihi, narh sistemi, diploması gibi spesifik konular üzerinde çalıştılar. Osmanlı ekonomisine, bildiğim kadarıyla, kuş bakışı bakmadılar.

2 Mehmet Genç, “Osmanlı Maliyesinde Malikâne Sistemi”, O. Okyar (ed.) Türkiye İktisat Tarihi Semineri, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 1975, s. 250.

3 Malikâne sistemi sayesinde devletin gelirlerinin %1400 oranında arttığı ortaya konulmuştur. Bkz. Mehmet Genç, Devlet ve Ekonomi, İstanbul: Ötüken Yayınevi, 2000, s. 117. Malikâneden eshama çevrilmiş ilk örnek olan İstanbul Tütün Gümrüğü Mukataası ele alınırsa, bu mukataa malikâne iken devlete 250.000 kuruş muaccele ödüyordu. Eshama çevrildikten sonra bu rakam 1.800.000 kuruşu aştı. Bkz. Ibid., s. 190.

4 Mehmet Genç, “Fahri Doktora Töreni Konuşması”, 8 Şubat 1996. Bkz. Devlet ve Ekonomi, s. 359.

5 Günümüzde devlet veya özel sektöre finansman sağlayan ve çok yaygın olarak kullanılan sukuk şöyle işler. Her sukukun içerisinde işleyişi para vakfına çok benzer bir SPV vardır. Bu SPV de eshama çok benzer bir yöntemle halktan para toplar. Yani sukuk, kurumsal açıdan, Osmanlı para vakfıyla eshamın sentezinden ibarettir.

6 Mehmet Genç, “Klasik Osmanlı Sosyal-İktisadi Sistemi ve Vakıflar”, Vakıflar Dergisi, 42, Aralık 2014.